Pentekostalizacja chrześcijaństwa: 6. Wcielenie duchowości Dziejów Apostolskich

bp Andrzej Siemieniewski

PENTEKOSTALIZACJA CHRZE?CIJA?STWA
Przewodnik teologiczno-pastoralny

CZ??? DRUGA
BIBLIJNY KLUCZ

Rozdzia? VI
Wcielenie duchowo?ci Dziejów Apostolskich

6.1. Uprzywilejowanie Dziejów Apostolskich

Pentekostalna hermeneutyka narracyjna dotyczy czytania ca?ej Biblii, od Ksi?gi Rodzaju do Apokalipsy: „Jako chrze?cijanin pentekostalny uto?samiam si? a to z Abrahamem, a to z Samsonem, albo z Piotrem. Ale ksi?ga Dziejów Apostolskich nieprzypadkowo tak fascynuje (exerça um fascínio) w pentekostalizmie”[173]. Jest tak dlatego, ?e wed?ug relacji Dziejów Duch ?wi?ty wylewa si? na ludzi ka?dego rodzaju: niedoskona?ych, wystraszonych, s?abych, bez spo?ecznego znaczenia, ale tak?e na bogatych, wykszta?conych i maj?cych udzia? we w?adzy. „Historia tego tekstu to potencjalnie moja historia”[174] – to zdanie mo?e wypowiedzie? ka?dy.

New Balance Fresh Foam Cruz Phantom, New Balance 1080 V10, New Balance Fresh Foam 1080 V10 - Men's Phantom/neo Flame http://truonghaitin.com/69-new-balance-fresh-foam-cruz-phantom-new-balance-1080-v10-new-balance-fresh-foam-1080-v10-men-s-phantom-neo-flame.html

Oczekiwanie powtórzenia si? wszystkich elementów ?ycia pierwszej wspólnoty chrze?cija?skiej opisanej w Dziejach generuje oczywi?cie wszelkiego rodzaju problemy, na przyk?ad w dziedzinie jak?e powszechnych dzi? modlitw o uzdrowienie. Mimetyczne (na?ladowcze) oczekiwania mog? powodowa? mniej lub bardziej nie?wiadome próby wymuszania oczekiwanego poziomu cudowno?ci, a w razie niepowodzenia – przynajmniej przekonywania, ?e cudowno?? jednak ‘zadzia?a?a’. Problem dotyczy szczególnie tzw. „trzeciej fali”, czyli duchowo?ci neopentekostalnej, której symbolem sta?o si?, pocz?wszy od 1994 roku, „B?ogos?awie?stwo z Toronto” (Toronto Blessing). ?rodowisko starszego pokolenia pentekostalnego i bardziej tradycyjnych (wed?ug kategorii zielono?wi?tkowych) ko?cio?ów, zach?ca do dystansu wobec niepohamowanego entuzjazmu i do wi?kszej dawki racjonalno?ci:

„Neopentekostalizm wykazuj?c braki refleksji teologicznej stosuje niekiedy do ?ycia biblijne narracje oderwane od kontekstu ca?o?ci Pisma ?wi?tego bez stosownej egzegezy i teologii systematycznej. Kiedy na przyk?ad neopentekostali?ci czytaj? fragment o uzdrawiaj?cej mocy cienia Piotra (Dz 5,15), przywo?uj? ten tekst w naszych dniach bez ?adnej refleksji, czy ten typ cudu jest przedstawiony przez biblijnego autora jako model na wszystkie czasy”[175].

Pomijaj?c jednak takie zjawiska, raczej naturalne w masowym, ludowym i oddolnym poruszeniu duchowym, pozostajemy wobec faktu: historia 120 lat pentekostalizmu jest dowodem, ?e metanarracja ruchu pentekostalnego i charakter jego uczestników ukszta?towany zosta? przez lektur? Dziejów Apostolskich. Powsta?a w ten sposób swoista tradycja tego nurtu chrze?cija?stwa. Jaka jest jej specyfika odró?niaj?ca od zwyczajowego rozumienia Tradycji? Otó? katolicy, prawos?awni i protestanci z ko?cio?ów historycznych s? formowani na dziedziców dwudziestowiekowej Tradycji, która przetwarza i asymiluje Ewangeli? jakby wznosz?c, stulecie po stuleciu, kolejne pi?tra szacownej budowli Ko?cio?a. Ko?ció? mo?na porówna? wtedy do ogromnego drzewa, zakorzenionego w pierwszym wieku, rozrastaj?cego si? harmonijnie i umacniaj?cego si? organicznie przez wszystkie kolejne wieki. Chrze?cijanie pentekostalni te? maj? swoj? Tradycj?, ale o odmiennej strukturze – ka?de pokolenie jest „bezpo?rednim dziedzicem chrze?cijan opisanych w Dziejach Apostolskich”[176]. Filtrowanie duchowych oczekiwa? wobec Boga przez do?wiadczenie minionych pokole? te? oczywi?cie wyst?puje, ale w s?abszym nat??eniu. Oznacza to, ?e zielono?wi?tkowcy oczekuj? takiego samego dzia?ania Boga, jakie rozpoznaj? w Dziejach Apostolskich i pragn? takich pos?ug ko?cielnych i darów charyzmatycznych, jakie znajduj? w tej w?a?nie ksi?dze Pisma ?wi?tego.

6.2. Symbolika Dziejów w historii pentekostalizmu

Teoretyczne rozwa?ania na temat mimetycznych, performatywnych i narratywnych aspektów lektury Pisma ?wi?tego powinni?my uzupe?ni? teraz czym? praktycznym. Dlatego si?gniemy po kilka wybranych przyk?adów z historii globalnego pentekostalizmu, aby znale?? w nich odzwierciedlenie wyj?tkowej roli ksi?gi Dziejów Apostolskich w rozwoju tego nurtu duchowo?ci. Si?gniemy do historycznych pocz?tków ruchu w USA, do wydarze? zwi?zanych najpierw z dzia?alno?ci? szko?y biblijnej Charlesa Parhama (1873-1929), a potem z misj? jednego z uczniów tej szko?y, Williama Seymoura (1870-1922) . Prze?ledzimy wp?yw ksi?gi Dziejów na obu tych zielono?wi?tkowych pastorów, a tym samym na fundamenty historycznego pentekostalizmu.

Potem po?yteczne oka?e si? przypomnienie kilku podstawowych faktów z ?ycia dwóch ikonicznych postaci pó?niejszych o dwa pokolenia. David Wilkerson (1931-2011) to pastor, który w wyj?tkowym stopniu przyczyni? si? do upowszechnienia pentekostalnego ducha najpierw w Stanach Zjednoczonych, a potem w wielu krajach ?wiata. Jak to bywa w tym kr?gu chrze?cija?stwa, dokona? tego przez opowiadanie historii: przygody swojej w?asnej s?u?by prowadzonej moc? Ducha ?wi?tego. Zaraz obok niego pomo?e nam posta?, równie? ameryka?skiego, dziennikarza – spisa? relacj? ze swojego spotkania z chrze?cijanami, którzy „mówili innymi j?zykami”. To John Sherrill (1923-2017), który jest te? wspó?redaktorem wspomnie? Wilkersona. Bez znajomo?ci literatury dotycz?cej tych dwóch postaci nie mo?na poprawnie zrozumie? drugiego etapu ?wiatowego pentekostalizmu.

Odbicie narracji Dziejów Apostolskich odkryjemy te? w katolickiej wersji duchowo?ci pentekostalnej, czyli w Odnowie w Duchu ?wi?tym. Tak?e tu si?gniemy nie tyle po dzie?o którego? ze s?ynnych teologów wyja?niaj?cych struktur? ruchu, ale po osobiste ?wiadectwo Patti Gallagher Mansfield. To od jej modlitewnego do?wiadczenia zacz??a si? Odnowa, ogarniaj?ca dzi? 150 milionów katolików. Nie zabraknie tak?e g?osu polskiego. Równie? w naszej Ojczy?nie w sekwencji wydarze? pierwotnej polskiej Odnowy charyzmatycznej z ?atwo?ci? odnajdziemy prze?yte i wcielone w praktyk? wzorce zaczerpni?te z Dziejów.

a. ?ród?a pentekostalizmu – Ch. Parham i W. Seymour

Przymiotnik ‘pentekostalny’ (pentecostal), termin ‘chrzest w Duchu ?wi?tym’ oraz zjawisko modlitwy w j?zykach kojarzone z drugim rozdzia?em Dziejów Apostolskich – to wszystko elementy spotykane w protestanckim ?wiecie ju? pod koniec XIX wieku na ró?nych kontynentach. Jednak dopiero rok 1900 uwa?any jest za punkt pocz?tkowy nowo?ytnego pentekostalizmu. Wtedy bowiem, u samego progu dwudziestego wieku, po raz pierwszy mia?a miejsce ?wiadoma pro?ba modlitewna o chrzest Duchem ?wi?tym po??czona z oczekiwaniem przypiecz?towania jej zewn?trznym znakiem daru j?zyków.

Charles Parham prowadzi? wtedy Biblijn? Szko?? Bethel i Dom Uzdrowienia w Topeka w stanie Kansas (USA). W grudniu 1900 roku zada? swoim studentom ?wiczenie: mieli znale?? w Pi?mie ?wi?tym jaki? znak rozpoznawczy chrztu w Duchu. Uczniowie Szko?y zostali z pytaniem: kiedy chrze?cijanin mo?e by? pewien, ?e faktycznie zosta? ochrzczony Duchem ?wi?tym? Po trzech dniach biblijnego studium, modlitwy i postu studenci zg?osili tak? odpowied?: tym znakiem, zgodnie z tekstem Dziejów Apostolskich, by?o – wed?ug nich – mówienie j?zykami (por. Dz 2,4; Dz 10,45; Dz 19,6). Skutkiem tego u progu dwudziestego wieku, w noworoczny wieczór 31 grudnia 1900 r., podczas spotkania modlitewnego jedna ze studentek Agnes N. Ozman poprosi?a Parhama, by ten pomodli? si? z na?o?eniem r?k o chrzest w Duchu ?wi?tym dla niej, wraz z darem modlitwy j?zykami. Jak ?wiadczyli pó?niej uczestnicy spotkania, Agnes „zacz??a mówi? w j?zyku chi?skim”, a podobne zjawiska towarzyszy?y tamtego wieczoru wielu innym uczestnikom[178].

Zostawiaj?c na boku pytanie o to, czym rzeczywi?cie by? nowy, lingwistyczny dar Agnes Ozman, jednego mo?emy by? pewni – pocz?tek dwudziestowiecznego pentekostalizmu zwi?zany by? nieod??cznie z pragnieniem na?ladowania scen opisanych w Dziejach Apostolskich. Pierwszych uczestników ??czy?o oczekiwanie, ?e sceny te mog?, a nawet powinny odtworzy? si? na nowo, ?e dzisiejszy chrze?cijanin jest duchowym dziedzicem i bezpo?rednim spadkobierc? pierwszego pokolenia samych pocz?tków chrze?cija?stwa z czasów Aposto?ów. Swój nowy ruch Parham nazwa? z tego powodu Ruchem Wiary Apostolskiej (Apostolic Faith Movement)[179]. Wyrazi? w ten sposób swoje przekonanie, ?e oto nast?pi?o jakby „krótkie spi?cie” mi?dzy rokiem 1900 a rokiem 30 pierwszego wieku naszej ery, ?e ca?kiem po prostu powtórzy?o si? dok?adnie to samo, czego do?wiadczyli Aposto?owie w Wieczerniku w pami?tny dzie? Pi??dziesi?tnicy i co zapisano na kartach Dziejów Apostolskich.

Podobnie jak Charles Parham sta? si? pastorem pierwszej lokalnej, historycznej wspólnoty pentekostalnej, tak twórc? globalnej misji tego ruchu zosta? William Seymour. Urodzi? si? w 1870 r. w stanie Luizjana jako syn ma??e?stwa by?ych niewolników, a jako dziecko zosta? ochrzczony w Ko?ciele katolickim. W r. 1900 uczestniczy? w kursach biblijnych w Bo?ej Szkole Biblijnej (God's Bible School) i Domu Przygotowania Misyjnego (Missionary Training Home) w Cincinnati, w stanie Ohio. Zarz?d szko?y okre?la? j? jako Pentecostal, a nauczycieli – jako 'nape?nionych Duchem' (Spirit-filled, por. Dz 2,4)[180]. Seymour s?ucha? te? kaza? Parhama, a potem nawet zosta? na krótko studentem jego szko?y, zwanej nie bez powodu Apostolsk? Szko?? Przygotowania Biblijnego (Apostolic Bible Training School). Ju? na tym etapie przejawia? si? otwarty zamiar prowadzenia misji o potencjalnym zasi?gu ogólno?wiatowym, zgodnie ze s?owami Dziejów: „Gdy Duch ?wi?ty zst?pi na was, otrzymacie Jego moc i b?dziecie moimi ?wiadkami […] a? po kra?ce ziemi” (Dz 1,8).

W roku 1906 William Seymour zjawi? si? w Los Angeles i zosta? tam pastorem miejscowej wspólnoty metodyzmu u?wi?ceniowego (Holiness congregation). Co znamienne, czasopismo prezentuj?ce ich zapatrywania nosi?o tytu? Pi??dziesi?tnica (The Pentecost). Nied?ugo potem w ko?ciele kierowanym od niedawna przez Seymoura zacz??o si? s?ynne duchowe przebudzenie pentekostalne, wzbudzaj?ce od razu konotacje z Dziejami Apostolskimi. Prze-budzenie w Los Angeles z 1906 r. kojarzono wi?c z „uderzeniem gwa?townego wiatru” (rushing mighty wind) (por. Dz 2,2)[181]. Nawet w pierwszym doniesieniu niezbyt ?yczliwej prasy lokalnej (Los Angeles Times z dnia 17 kwietnia 1906 r.) pojawi?o si? skojarzenie, które retrospektywnie uznano za prorocze – zestawienie pomieszania j?zyków przy budowie wie?y Babel z darem j?zyków w dzie? Pi??dziesi?tnicy (Weird Babel of Tongues)[182]. Pielgrzymi zje?d?aj?cy si? licznie z ca?ych Stanów Zjednoczonych szukali tam, jak mawiano, swojej osobistej Pi??dziesi?tnicy (personal Pentecost) (por. Dz 2,1)[183].

Charakterystycznych zwi?zków terminologicznych z tekstem Dziejów Apostolskich znajdziemy wi?cej. Po kilku miesi?cach Seymour zacz?? wydawa? pismo Wiara Apostolska (Apostolic Faith), i zg?osi? swoj? placówk? duszpastersk? pod nazw? Misja Wiary Apostolskiej (Apostolic Faith Mission), aby upowszechnia? Ruch Wiary Apostolskiej (Apostolic Faith Movement). Tak ujednolicona terminologia ewidentnie nawi?zywa?a do drugiego rozdzia?u Dziejów Apostolskich[184], wskazuj?c: oto powróci?y czasy Aposto?ów, powtarzaj? si? sceny z Nowego Testamentu! Pierwotny budynek misji przy Azusa Street zachowa? si? do 1928 r. i do ko?ca widnia? na nim namalowany napis Apostolic Faith Gospel Mission[185]. Od pocz?tku nowe czasopismo Apostolic Faith upowszechnia?o samo?wiadomo?? nowego ruchu przez odwo?ywanie si? do kazania ?w. Piotra (Dz 2,14-36), a przez to tak?e do cytowanego tam proroctwa Joela (Dz 2,16). Tytu? artyku?u z 1906 r. g?osi?: „Obiecany deszcz pó?ny wylewa si? teraz na pokorny lud Bo?y”, zgodnie z tekstem proroka Joela – „da? wam wed?ug sprawiedliwo?ci deszcz wczesny i deszcz pó?ny” (Jl 2,23)[186]. Przypomnijmy, ?e proroctwo Joela jest pierwszym tekstem Starego Testamentu cytowanym (i to w d?ugim fragmencie) w kazaniu Aposto?a Piotra do zebranych w Jerozolimie tu? po zes?aniu Ducha ?wi?tego w Wieczerniku. W interpretacji pentekostalnej deszcz wczesny to wylanie Ducha ?wi?tego w dzie? biblijnej Pi??dziesi?tnicy, a deszcz pó?ny – to wylanie Ducha na pocz?tku dwudziestego wieku[187].

Dlaczego przytaczana tu terminologia pierwotnego pentekostalizmu ameryka?skiego jest tak wa?na? Gdy? du?o nam mówi o stanie ?wiadomo?ci pierwotnych uczestników ruchu. Wiele wyzna? chrze?cija?skich powsta?ych na protestanckim fundamencie przybiera?o nazwy akcentuj?ce jaki? szczególny aspekt wiary. I tak, bapty?ci zaczerpn?li swoj? nazw? od akcentowania chrztu (baptism), adwenty?ci – od drugiego przyj?cia Jezusa (Advent), luteranie i kalwini?ci – od nazwisk liderów prze?omu zainicjowanego w XVI w., a metody?ci – od metody formacyjnej przyj?tej za Johnem Wesleyem († 1791). Tymczasem nazwa Ruch Wiary Apostolskiej sygnalizowa?a od pocz?tku pragnienie powrotu do ca?okszta?tu sytuacji Ko?cio?a pierwotnego, do pierwszego pokolenia uczniów, do odtworzenia scen prze?ytych przez Aposto?ów w Wieczerniku i scen kolejnych, kiedy g?osili Ewangeli? moc? Ducha. Jednym s?owem, mo?na by?o by? chrze?cijaninem w dwudziestym wieku dok?adnie „tak, jak by?o na pocz?tku” (por. Dz 11,15).

b. Pocz?tki ekumenizmu pentekostalnego – D. Wilkerson i J. Sherill

David Wilkerson (1931-2011) to pastor zielono?wi?tkowy trzeciego pokolenia pentekostalizmu. Zaczyna? swoj? dzia?alno?? duszpastersk? w ma?ej miejscowo?ci w Pensylwanii, potem – od ko?ca lat '50 dwudziestego wieku – prowadzi? ewangelizacj? w?ród uzale?nionych cz?onków gangów na ulicach Nowego Jorku. Niezwyk?e okoliczno?ci ?ycia sprawi?y, ?e nieoczekiwanie sta? si? ikon? pentekostalizmu na skal? globaln?. Narz?dziem, dzi?ki któremu sta?o si? to mo?liwe, by?a ksi??ka Krzy? i sztylet (The Cross and the Switchblade)[188]. Ksi??ka–reporta? z ewangelizacyjnego dzie?a pastora sta?a si? bestsellerem, w latach '80 przet?umaczono j? tak?e na j?zyk polski, a sam Wilkerson odwiedzi? Polsk? w roku 1986. We wroc?awskiej Hali Ludowej przemawia? wtedy do tysi?cy zgromadzonych entuzjastów, w wi?kszo?ci katolików. Ksi??ka Krzy? i sztylet sta?a te? u pocz?tków katolickiej wersji duchowo?ci pentekostalnej – Odnowy w Duchu ?wi?tym. Uczestnicy rekolekcji, od których zacz??a si? katolicka Odnowa w Pensylwanii w 1967 r., przyjechali zainspirowani lektur? tej w?a?nie ksi??ki, a wzmianka o niej trafi?a nawet do monumentalnego francuskiego S?ownika Duchowo?ci (Dictionnaire de spiritualité)[189]. Znaj?c ju? ogromn?, historyczn? rol? ksi??ki relacjonuj?cej styl duchowo?ci prze?ywanej i nauczanej przez Davida Wilkersona, przyst?pmy do odnalezienia inspiracji pochodz?cych w niej wprost z Dziejów Apostolskich.

Takich fragmentów rozsianych po kartach narracji jest bardzo wiele, ale kluczowy moment dla zrozumienia biblijnej dynamiki stylu dzia?ania nowojorskiego pastora znajdujemy w scenie bliskiej ju? ko?ca, we fragmencie zatytu?owanym „Czym jest chrzest w Duchu ?wi?tym?”. Oto w Nowym Jorku, do centrum pomocy i ewangelizacji pastora Wilkersona przychodzi katolicki ksi?dz, jezuita o. Gary. Us?yszawszy o powodzeniu misji skierowanej do osób uzale?nionych i m?odych kryminalistów „chcia? dowiedzie? si? wi?cej o tym chrzcie”, który jest tajemnic? sukcesu ca?ego tego ewangelizacyjnego przedsi?wzi?cia. W odpowiedzi D. Wilkerson najpierw wskaza? na stosowne miejsca w katolickim t?umaczeniu Biblii. Celem by?o zasygnalizowanie, ?e „chrzest w Duchu ?wi?tym nie jest jakim? do?wiadczeniem wyznaniowym (denominational experience)”, ale nale?y po prostu do dziedzictwa ca?ego chrze?cija?stwa. Wilkerson doda?: „mamy tu z nami episkopalian, luteranów, baptystów i metody-stów, pracuj? razem z nami i wszyscy zostali nape?nieni Duchem ?wi?tym (filled with the Holy Spirit)”. Ca?o?? ko?czy si? symbolicznie – „w moim biurze obaj, o. Gary i ja, pochylili?my si? nad Bibli?”[190]. Poznanie duchowo?ci pentekostalnej tu ma swoje ?ród?o i niezbywalny warunek – pochyli? si? nad Bibli?, studiowa? fragmenty mówi?ce w niej o chrzcie w Duchu ?wi?tym, zw?aszcza te z ksi?gi Dziejów Apostolskich. A przedmiotem studium uczyni? nie teoretyczne wiadomo?ci na ten temat, ale egzystencjalne wyja?nienie zdumiewaj?cego fenomenu: czym jest ten chrzest w Duchu ?wi?tym, który ma moc zmienia? ludzkie serca?

Przeogromny wp?yw ksi??ki Krzy? i sztylet sta? si? mo?liwy z dwóch powodów. Po pierwsze, jest w ca?o?ci narracj?, a wi?c znakomicie odpowiada metodzie dzielenia si? duchowo?ci? pentekostaln?. Po drugie, wi?kszo?? dialogów i wyja?nie? odbywa si? tam na poziomie absolutnie podstawowym, w ?rodowisku ludzi bez wykszta?cenia, apeluj?c tym ?atwiej do nawet nieprzygotowanego teologicznie czytelnika.

Nowe narodzenie, fundamentalne dla pentekostalizmu wydarzenie duchowe, jest tam zrelacjonowane przez ?wie?o nawróconego, uprzednio wyj?tkowo brutalnego, m?odocianego cz?onka gangu. Nicky Cruz opowiada[191] o swoim w?asnym do?wiadczeniu prze?ytym pod wp?ywem s?ów Davida Wilkersona: „Ten pastor powiedzia?, ?e Duch ?wi?ty mo?e wej?? w ludzi i ich oczy?ci?. Powiedzia?, ?e niewa?ne, co zrobili, bo Duch ?wi?ty pomo?e im zacz?? na nowo, jak ma?ym dzieciom”[192]. W ten sposób 'narodzenie na nowo' przestaje by? tylko tematem z zawi?ej ksi?gi wyznaniowej sprzed wieków lub poj?ciem ze specjalistycznego komentarza biblijnego. Nagle staje si? propozycj? przekazan? przez ?yw? narracj? autentycznego ?wiadka. I – co najwa?niejsze – stanowi oczywist? paralel? dla przemiany gwa?townika Szaw?a w Aposto?a Paw?a, jednej z centralnych scen Dziejów Apostolskich. Szawe?, podobnie jak Nicky Cruz, te? „sia? groz? i dysza? ??dz? zabijania” (Dz 9,1), zanim nie „zosta? nape?niony Duchem ?wi?tym” (Dz 9,17).

Po up?ywie pewnego czasu od nawrócenia, Nicky Cruz – teraz ju? nieco okrzep?y w wierze – opowiada o tym, czym jest chrzest w Duchu ?wi?tym, a wi?c kolejne fundacyjne wydarzenie duchowe w sekwencji typowej dla duchowo?ci pentekostalnej. I znowu, nie trzyma si? ?adnych schematów i poj?? teologicznych, relacjonuje po prostu swoje osobiste do?wiadczenie, ale czytelnik orientuje si? od razu, ?e jest to do?wiadczenie odtwarzaj?ce narracj? biblijn?, zw?aszcza Nowego Testamentu. Nicky opowiada o dziesi?ciu darach Ducha otrzymanych przez chrzest w Duchu ?wi?tym. Nie trzyma si? ?adnej klasyfikacji, nawet tej pochodz?cej z Pisma ?wi?tego (spisy takich darów s? przecie? na przyk?ad w Rz 12 lub 1Kor 12-14). Po prostu wymienia je w takiej kolejno?ci, jak sam ich do?wiadczy? i jak pragnie, aby do?wiadczyli ich jego s?uchacze.

(1) Zaczyna od wymienienia mocy (power) cytuj?c od razu stosowny fragment z Dziejów: „Gdy Duch ?wi?ty zst?pi na was, otrzymacie Jego moc i b?dziecie moimi ?wiadkami w Jerozolimie i w ca?ej Judei, i w Samarii i a? po kra?ce ziemi” (Dz 1,8).
(2) „B?dziecie mieli Pocieszyciela (Comforter)”, mówi – wskazuj?c na tekst Ewangelii Jana: „Pocieszyciel, Duch ?wi?ty, którego Ojciec po?le w moim imieniu, On was wszystkiego nauczy” (J 14,26).
(3) „B?dziecie mieli ochron? – przeczytajcie o tym w Dz 16,6”, poleca (to tam znajdziemy tekst – „Duch ?wi?ty zabroni? im g?osi? s?owo w Azji”, który jest w narracji Dziejów kluczem do ewangelizacji w Europie).
(4) „Zamiast cielesnych my?li, b?dziecie mieli duchowe warto?ci – przeczytajcie o tym w Ef 2,3-6 (powo?uje si? tu na fragment: „spe?niali?my zachcianki cia?a i my?li zdro?nych[...]”).
(5) „B?dziecie mieli ?ycie – jak mówi o tym 2Kor 3,5-6 (por. s?owo z tego listu – „Duch o?ywia [...]”).
(6) „B?dziecie ?yli w Duchu Prawdy”. Prawda chrze?cija?ska jest tu przeciwstawiona „prawdzie strzykawki”, a wi?c fa?szywej obietnicy narkotykowego raju. J 16,13 mówi nam o tym – „Duch Prawdy doprowadzi was do ca?ej prawdy”.
(7) „B?dziecie mieli dost?p do Ojca” (por. Jezus wyniesiony na prawic? Boga, otrzyma? od Ojca obietnic? Ducha ?wi?tego i zes?a? Go – Dz 2,32-33).
(8) „B?dziecie mie? nadziej?, mówi list do Rzymian 15,13 (por. „Bóg, dawca nadziei, niech wam udzieli pe?ni rado?ci i pokoju”).
(9) „A cel tego wszystkiego znajduje si? w drugim li?cie do Koryntian 3,17: s?uchajcie, ch?opaki, b?dziecie mieli wolno??!” (por. „Gdzie Duch Pa?ski, tam wolno??”).
(10) „A jak to wszystko si? stanie? Przez dramatyczne, nag?e, zaskakuj?ce do?wiadczenie. Sami zreszt? przeczytajcie w Dziejach 10,44” (por. „Gdy Piotr jeszcze mówi?, Duch ?wi?ty zst?pi? na wszystkich, którzy s?uchali nauki”)[193].

Pierwsze wra?enie z lektury ksi??kowej sceny to chaos panuj?cy w?ród tych „darów Ducha ?wi?tego”. Pochodzi to st?d, ?e ich wyliczenie nie bierze si? z jakiego? schematu teologicznego, nawet teologii biblijnej, ale z kolejno?ci osobistego do?wiadczenia, prze?ycia dzia?ania Ducha w nawróconym, by?ym kryminali?cie. Tak wygl?da w praktyce narracja pentekostalna jako narz?dzie skutecznej ewangelizacji. Wszystkie elementy zyskanej niedawno duchowo?ci, wszystkie dary nowej chrze?cija?skiej wolno?ci – s? wyprowadzone bezpo?rednio z tekstu Pisma ?wi?tego aplikowanego do osobistych do?wiadcze? duchowych. Lektura Pisma staje si? w zupe?nie naturalny sposób mimetyczna (Nicky Cruz chce na?ladowa? to, o czym czyta), performatywna (Bóg udziela mocy do tego na?ladowania, które o w?asnych si?ach by?oby po prostu niemo?liwe) i narratywna (narracja biblijna, po zmianie zewn?trznej scenerii, odtwarza si? dok?adnie po dwudziestu wiekach w Nowym Jorku w losach m?odocianego gangstera przemienionego w ewangelizatora). Zauwa?my przy tym, ?e zarówno Dzieje Apostolskie, jak i listy ?w. Paw?a s? tu potraktowane jako elementy tej samej narracji, a nie jako oddzielone od siebie jednostki Pisma. Biblia jednego ma przecie? natchnionego Autora, wi?c tak czy inaczej, wszystkie cytowane s?owa od Niego pochodz?.

Ten fragment ksi??ki Krzy? i sztylet ko?czy si? s?owami, które mo?emy tu przyj?? za najg??bszy ‘manifest pentekostalizmu’. Nie zosta? wyra?ony przez teologa, nie pochodzi z namys?u i intelektualnej refleksji, a jednak jest bardziej trafny ni? wszystkie tego typu sformu?owania. Przytoczmy go w ca?o?ci, gdy? postawa Nicky Cruza przemawia mocniej, ni? najlepsze teologiczne opracowania na ten temat:

„Nicky zatrzyma? si?. ?ciszy? g?os i mówi? teraz prawie szeptem. «To wszystko czeka na was w tym nowym ?yciu», powiedzia?. «Ale wiecie co, dzi? wieczorem nie chcia?bym czyta? o tym. Lepiej to zróbmy!»”[194].

„Lepiej to zróbmy! (We want to do it!)" ma znaczy?: czytanie Pisma ?wi?tego ma sens tylko wtedy, je?li poczujemy si? dziedzicami pierwszego, apostolskiego pokolenia, którego historia, my?li i do?wiadczenia s? tam spisane. A ka?dy dziedzic ma prawo si?gn?? po te same Bo?e obietnice i oczekiwa?, ?e spe?ni? si? dok?adnie tak samo, „jak to by?o na pocz?tku” (por. Dz 11,15). Interpretacja wywiedziona wprost z osobistego do?wiadczenia jest potwierdzeniem s?ów wybitnego, pentekostalnego biblisty ameryka?skiego, Craiga Keenera: „Precyzyjne metody krytyczne daj? nam wprawdzie ramy do zrozumienia wielu aspektów Pisma, ale to, co najwa?niejsze w s?uchaniu Pisma, mo?e umkn?? uwagi nawet najlepszego akademickiego biblisty”[195].

Drug? ze znacz?cych postaci ameryka?skiej sceny pentekostalnej z tych samych lat by? John Sherrill (1923-2017). To w?a?nie on, wraz ze swoj? ?on? Elizabeth, spisa? relacj? Davida Wilkersona w porywaj?ce ?wiadectwo-reporta?. Sherill napisa? te? w 1964 r. w?asn? ksi??k? zatytu?owan? Oni mówi? innymi j?zykami (They speak with other tongues)[196]. Na ok?adce wydania po 40 latach anonsowano: „ksi??ka, która zapali?a p?omie? w milionach serc”, co trafnie wyra?a cel powstawania tego typu popularnej literatury pentekostalnej. A sam tytu? odsy?a czytelnika wprost do Dziejów Apostolskich, gdzie przyj?ciu wiary w Jezusa zmartwychwsta?ego przez ka?d? nast?pn? grup? towarzyszy?o mówienie j?zykami. Dotyczy?o to kolejno: wyznawców judaizmu w Jerozolimie (Dz 2); sympatyzuj?cego z judaizmem Rzymianina i jego towarzyszy (Dz 10); uczniów Jana Chrzciciela (Dz 19). John Sherrill w odmiennych warunkach kulturowych, po up?ywie dwudziestu prawie wieków, wyrazi? w swej ksi??ce pragnienie – niech kolejne grupy chrze?cijan doznaj? tego samego daru, którego dost?pili uczniowie opisani na kartach Dziejów. Tak?e i tu lektura Biblii cechuje si? wymienionymi ju? przez nas aspektami. Jest mimetyczna (nie wystarczy mi wiedza, ?e istnieje taki dar, jak „mówienie j?zykami”: chc? tego daru dost?pi?). Jest performatywna (dar niedost?pny na mocy natury ludzkiej mo?e przyj?? w sposób ponadnaturalny, jako zes?any „z góry”). Jest tak?e narratywna (narracja biblijna zostaje wcielona w ?ycie wspó?czesnego chrze?cijanina i niejako odtworzona w nowych realiach).

c. Katolicka Odnowa Charyzmatyczna – Patti Mansfield i polskie do?wiadczenie

W 1966 roku dwóch profesorów ameryka?skiego uniwersytetu Duquesne w Pittsburgu (USA, stan Pensylwania) zobowi?za?o si? do codziennej modlitwy o wi?ksze wylanie Ducha ?wi?tego. Nied?ugo potem natrafili na dwie ksi??ki: Krzy? i sztylet Davida Wilkersona oraz Oni mówi? innymi j?zykami Johna Sherilla. Po roku wspólnej modlitwy przygotowywali weekendowy wyjazd modlitewny do domu rekolekcyjnego Arka i go??bica (The Ark and the Dove Retreat Center) ko?o Pittsburga. Jako duchowe przygotowanie zaproponowali lektur? ksi??ki Krzy? i sztylet oraz czterech rozdzia?ów Dziejów Apostolskich (Dz 1-4).

Jedn? z uczestniczek by?a studentka Patti Mansfield, wa?ny ?wiadek pocz?tków katolickiego ruchu propaguj?cego do?wiadczenie pentekostalne, czyli katolickiej Odnowy w Duchu ?wi?tym[197]. Jako zapis swoich prze?y? wyda?a ksi??k? Jakby nowa Pi??dziesi?tnica: Pocz?tki Katolickiej Odnowy Charyzmatycznej (As by a New Pentecost: The Dramatic Beginning of the Catholic Charismatic Renewal)[198]. Podobnie jak w przypadku poprzedniego autora, ?atwo dostrzec, ?e tytu? ksi??ki-?wiadectwa ma skierowa? my?l czytelnika ku tekstowi Dziejów Apostolskich i zach?ci? go do otwarcia serca na odtworzenie opisywanych tam wydarze? Pi??dziesi?tnicy w realiach wspó?czesno?ci. Nowy ruch nie zaczyna si? od nowatorskich pomys?ów czy od idei uzdolnionych przywódców. Zaczyna si? tak samo jak w Dziejach Apostolskich, kiedy wznios?e idee dozna?y raczej gwa?townego kryzysu, a przywódcy Ko?cio?a mieli ?wie?o w pami?ci swoj? zawodno?? – pocz?tkiem jest suwerenny Bo?y dar Pi??dziesi?tnicy. W roku 1967 te? ma miejsce Pi??dziesi?tnica, wprawdzie nowa, ale jednak stanowi?ca na tyle oczywiste echo tej pierwszej, aby usprawiedliwi? u?ycie tej samej nazwy.

Na zako?czenie jeszcze przyk?ad z naszego polskiego terenu. Ma?gorzata i Marek No-wiccy opisuj?c pocz?tki Odnowy charyzmatycznej w Polsce u?yli terminologii tak samo nawi?zuj?cej do tekstu Dziejów. Relacjonuj?c bieg wydarze? z lat '70 dwudziestego wieku, przywo?ywali wa?ne postaci z historii katolickiej Odnowy:

– ks. Franciszek Blachnicki „chrzest w Duchu ?wi?tym prze?y? w Stanach Zjednoczonych w r. 1978 – wtedy otrzyma? dar modlitwy j?zykami”;
– ks. Jan Kruczy?ski w r. 1966 pojecha? w okolice Zawoi razem z przyjació?mi; postanowili si? pomodli? i „w trakcie modlitwy nagle zacz?li mówi? obcymi j?zykami – jak im Pan pozwala?. Wypowiadali niezrozumia?e s?owa, uwielbiaj?c Boga. Nie wiedzieli wtedy nic o Odnowie w Duchu ?wi?tym”. Mieli k?opot, jak zrozumie? i jak opowiedzie? o tym, „co nagle wydoby?o si? z ich ust”.
– Kolejny ?wiadek pocz?tków polskiej Odnowy zaraz po spowiedzi „zacz?? si? modli? w dziwny sposób, wypowiadaj?c i wy?piewuj?c na cze?? Pana niezrozumia?e wyrazy”. Za-skoczenie by?o tym wi?ksze, ?e „nigdy wcze?niej nie s?ysza? glosolalii, nikt na niego nie nak?ada? r?k”.

Ksi??ka zawieraj?ca te teksty nosi znamienny tytu? zaczerpni?ty z drugiego rozdzia?u Dziejów Apostolskich – Upili si? m?odym winem (por. Dz 2,13)[199].

Przypisy

[173] G.F. Siqueira, O Espírito e a Palavra, Kindle 576-578.
[174] Tam?e, Kindle 596-599.
[175] Tam?e, Kindle 1894-1897.
[176] R.J. Boone, Pentecostal Worship and Hermeneutics: Engagement with the Spirit, “Journal of Pentecostal Theology” 26, nr 1, 2017, ss. 110-124. DOI: 10.1163/17455251-02601009.
[177] V. Synan, The Century of the Holy Spirit: 100 Years of Pentecostal and Charismatic Renewal, 1901-2001, Nashville 2001, s. 39-95; S.M. Burgess, International Dictionary of Pentecostal and Charismatic Movements, s. 955-957, s. 1053-1058; C.M. Robeck, The Azusa St. Mission, Nashville (Tenn.) 2006, s. 17-86.
[178] V. Synan, The Century of the Holy Spirit, s. 43-44.
[179] Tam?e, s. 45.
[180] C.M. Robeck, The Azusa St. Mission, s. 31-32.
[181] Tam?e, s. 53.
[182] Tam?e, s. 75.
[183] Por. C.M. Robeck, tam?e, s. 91.
[184] Por. C.M. Robeck, The Azusa St. Mission, s. 120.
[185] W.J. Seymour, The Words that Changed the World: Azusa Street Sermons, Joplin (Missouri) 1999, s. 52.
[186] np. C.M. Robeck, The Azusa St. Mission, s. 122.
[187] Por. te? tematyk? kaza? tego pastora zawartych w tomie: W.J. Seymour, The Words that Changed the World: Azusa Street Sermons.
[188] D. Wilkerson, The Cross and the Switchblade, New York 19764. Pierwsze wydanie tej ksi??ki, fundamentalnej dla rozszerzania si? pentekostalizmu w ?wiecie, mia?o miejsce w 1962 r.
[189] F.A. Sullivan, Pentecôtisme [w:] Dictionnaire de spiritualité, t. XII, Beauchesne/Paris 1984.
[190] D. Wilkerson, The Cross and the Switchblade, s. 156.
[191] Por. N. Cruz, Nicky Cruz opowiada, Kraków 1992.
[192] D. Wilkerson, Cross and the Switchblade, s. 91.
[193] D. Wilkerson, The Cross and the Switchblade, s. 161.
[194] Tam?e, s. 161.
[195] C. Keener, Spirit Hermeneutics, Kindle 1320-1321.
[196] J. Sherill, They speak with other tongues, Grand Rapids 2004 (pierwsze wyd. w 1964 r.).
[197] Por. ?wiadectwo P.G. Mansfield, Renewal for the Springtime of the Church, Dost?p: 2020.04.08. https://www.catholic.org/news/hf/faith/story.php?id=36646
[198] P. Mansfield, Jakby nowa Pi??dziesi?tnica. Pocz?tek katolickiej Odnowy w Duchu ?wi?tym (najnowsze wydanie w j. ang.: P. Mansfield, As by a New Pentecost, 2016).
[199] M.M. Nowiccy, Upili si? m?odym winem, Warszawa 2016, s. 37-39.